DOLAR 7,3505
EURO 8,8901
ALTIN 409,96
BIST 1.529
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Mersin 17°C
Sağanak Yağışlı
Mersin
17°C
Sağanak Yağışlı
Per 20°C
Cum 19°C
Cts 19°C
Paz 20°C

KATAR ÇIPASI

KATAR ÇIPASI

Çapa (ya da çıpa) bir ülke ekonomisi ile ilgili alınacak kararlarda referans alınan makro iktisadi büyüklüklerdir. Örneğin, döviz kuru çapası bir ülke parasının düşük enflasyonlu başka bir ülke parasına endekslenmesidir. Aslında bu kavram denizcilikte gemiyi veya deniz taşıtını belirli bir yerde sabit tutmak için kullanılan iki ya da daha fazla kancası olan, bir zincire bağlı metalden yapılmış bir alettir.

Son dönemlerde Katar’ın Türkiye’ye olan ilgisi, Türkiye’nin de sanki her ekonomi sıkıştığında Katar’ı kurtarıcı olarak çağırıyormuş gibi bir intiba uyandırması Katar’ı bir çeşit çıpa haline getirmiş gibi. Piyasada dolaşan söylentilere göre Katar’ın Türkiye’deki yatırımları 10 milyar doları geçmiş durumda. Son olarak Borsa İstanbul’un % 10’luk payının Katar’a satılması, üstelik ani bir haberle bunun kamuoyu ile paylaşılması yine “Türkiye’de her an herşey olabilir” iddiasını bir kez daha perçinledi.

Türkiye Varlık Fonu bilindiği üzere Kamu İhale Mevzuatından muaf olma gibi olağanüstü bir özelliğe sahip. Ayrıca Sayıştay denetimine de tabii değil. Dolayısıyla Varlık Fonu halen bünyesinde barındırdığı THY, BOTAŞ, ÇAY-KUR, Ziraat Bankası gibi işletmeleri hokus pokus diyerek “ben sattım” dese bir Allah’ın kulunun, “bir dakika neden, niçin, nasıl” demesi mümkün değil. Tank Palet Ana Bakım Fabrikası da 2044 yılına kadar fabrikayı modernize etme şartıyla Katar’lılara verilmiş, “işte bu da ortak ya da işletmeci “BMC” denilmiş, olay bitmişti.

Katar’ın son dönemlerde Türkiye’de yaptığı diğer bazı yatırımlar şöyle: Batmak üzere olan Finansbank’ı ucuza aldı. ABank’ı bünyesine kattı. ATV-Sabah ortaklığı, Marmaris’te oteller, Boyner, inşaat şirketleri, Boğaz’da yalı arkasından geldi. Bir numaralı etkisi rant etkisi olacak Kanal İstanbul güzergahında emirin annesi için 44 dönüm arazi alındı. İstinye Park AVM’nin % 42 hissesi ki tahmini olarak 1 milyar dolar ediyor yine Katar’a devrediliyor. Ayrıntıları tabii ki sonradan ancak belirli olabilecek bir de Tarım ve Orman Bakanlığı ile Katar Enerji İşleri Bakanlığı arasında imzalanan “Su Yönetim Alanında İşbirliği Mutabakat Zaptı” var (sadece Katarlılar değil Batılılar da su kaynaklarımıza göz dikmiş durumda).

Şurası ilginç ki Katar kendi ülkesinde % 85 yabancılarla yaşayan bir ülke ve kendi nüfusu 300.000 kadar. Türkiye 83 milyonun üzerinde bir ülke ve evet petrol şimdilik olmasa da çok önemli kaynaklara, tarihsel ve kültürel birikimlere sahip. Katar’a bu kadar bağımlı hale gelinmesi ve kamusal varlıklar satılırken denetimden, şeffaflıktan ve adil rekabet şartlarından uzaklaşılması, özelleştirme idaresi başkanlığının devre dışı kalması gelecekte başımıza başka işler açabilir. Örneğin, Varlık Fonu kendisine devredilen malları teminat göstererek aldığı borçları ödeyemezse ne olacak ? Tabii ki yanlış politikaların ya da yanlış yönlendirmelerin faturası her zaman olduğu gibi masada kalan Türkiye Cumhuriyeti yurttaşlarına kalacak.

Diğer taraftan bu ters yönlü küçük ülke büyük ülke ilişkisi sadece küçük ülke Katar’ı para sayesinde üstün hale getirmekle kalmıyor, uluslararası siyasette de bazı şeylere kulaklarımızı tıkamamıza neden oluyor. Örneğin, Exxon Mobil-Katar Petrolleri ortaklığıyla Kıbrıs adası açıklarında doğalgaz arama çalışmalarına başladığında açık açık Katar eleştirilemiyor. Suudi Arabistan açık bir şekilde ve günlerce Türk mallarını boykot kararlarını açıkladığında net bir tepki konulamıyor.

Denetim, hesap verilebilirlik ya da şimdilerde ekonomi yönetiminin dillendirdiği ve iş dünyasına taşıdığı reformlar içinde olacağı söylenen şeffaflık, liyakat gibi konu başlıkları hayata geçirilmeden bir arpa boyu yol alamayacağız. Düşünsenize, Borsa İstanbul’un % 10’u belli ki kapalı kapılar arkasında ikili görüşmelerle satılıyor ve bir sabah uyanınca güne bu haberle başlanıyor. İki üç gün sonra Varlık Fonundan bir yönetici “Borsa İstanbul’un değeri 2 milyar dolar, dolayısıyla 200 milyon dolara” verildi diye açıklama yapıyor. Peki Borsa İstanbul’un değeri gerçekten 2 milyar dolar mıdır ? Değeri neye göre belirlenmiştir ? Borsa İstanbul’un kârlılık oranları nelerdir ?  Peki birkaç yıl sonra Varlık Fonu şak diye Katar’a 70-80 milyar dolar borcumuz var derse ne olacaktır ? Kim bilir ? Herşey mümkün.

Halbuki varlık fonları elinde gelir fazlalığı ya da petrol gibi önemli bir kaynağı olan ülkelerin ki Katar bunlardan birisi tercih ettiği bir finansal yönetim biçimi. Türkiye’nin ise dünya kadar iç ve dış borcu var, dış ticaret açık veriyor, bütçe açık veriyor. Bu durumda bu fon sadece daha fazla borç almak için kurulmuş olmuyor mu?    

Kısacası aslında buradaki sorun Katar’ın veya Avrupa’dan herhangi bir ülkenin gelip Türkiye’de yatırım yapması değil. Sorun memleketimizde yerli ve milli dedikçe daha fazla kamusal kaynağın özel veya yabancı sektöre aktarılması. Dahası ekonominin millilik ve yerlilik vasfını yitirdikçe önce ekonomik bağımsızlığın sonra da siyasi bağımsızlığın tehdit edilecek bir noktaya ulaşması. İkincisi, kamunun iktisadi alışverişlerinde artan düzeyde ve şüpheleri de besleyecek şekilde şeffaflık ve denetlemeden uzak işlemlere başvuruyor olması.

Prof. Dr. Hüseyin M. YÜCEOL



            

Bizi desteklemek için; 

>Şahit olduğunuz haberleri habercizgi@gmail.com ‘a veya aşağıdaki sosyal medya hesaplarımız iletebilir, 

>Sosyal medyada takip edebilir, paylaşabilir, beğeni ve yorum yapabilirsiniz.

• Instagram: haber_cizgi https://instagram.com/haber_cizgi 

• Facebook: habercizgi https://www.facebook.com/habercizgi/ 

• Twitter: haber_cizgi https://twitter.com/haber_cizgi
Tüm ilginiz ve destekleriniz teşekkürler…


ahmetverde corona coronavirüs deprem DÜNYADANİLGİNÇHABERLER dünya dünyadanhaberler ekonomi elazığdepremi emresun gazete güncel gündem haber habercizgi hatay hatayhaber ilginçhaber internethaber KOMİKHABER korona koronavirüs koseyazısı makale merkel mersin mersinbelediye mersinhaber ortadoğu ortadoğuhaberleri politika saglık salgın siyaset sondakika sondakikahaber spor sporhaberleri suriye suriyeordusu tarsus teknoloji virüs ÇİN İLGİNÇHABERLER

                                                                                                      

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.