DOLAR 8,3660
EURO 10,1822
ALTIN 497,29
BIST 1.453
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Mersin 26°C
Çok Bulutlu
Mersin
26°C
Çok Bulutlu
Sal 26°C
Çar 26°C
Per 25°C
Cum 26°C

BORÇ BATAĞI

BORÇ BATAĞI

Ocak ayı içerisinde Cumhurbaşkanı’nın yaptığı bir açıklamada “borcu borçla ödemeyeceğiz” şeklinde bir ifade görsel ve yazılı medyada yerini almıştı. Olması gereken tabii ki ekonominin tekerleklerini borç döngüsüyle değil, üretimle istihdamla yürütmek idi. Ancak, gelin görün ki Türkiye ekonomisinin hali hazırdaki manzarası ve istatistikleri tam tersi yönde bilgiler vermeye devam ediyor. Bizim haberçizgi’de yazdığımız bir yazıda (http://www.habercizgi.com/index.php/2020/07/20/borcun-borcu/) bu konuda uyarı yapmış Türkiye ekonomisi açısından gidişatın duvara doğru toslamak üzere olan bir kamyonetin gidişatına benzediğini anlatmaya çalışmıştık.

Hazinenin 483 milyar TL yeni borçlanmaya gittiği ve verdiği açığın borç geri ödemelerin toplamının çok üzerinde olduğu bir ekonomi daha nereye kadar gidebilir ki ? Açık meselesi bununla kalsa iyi. Dış ticaret açığı, cari açık, bütçe açığı “ekonomik açık” bağlamında ne varsa hemen hemen hepsi bizim ekonomide var ve azalmak bir yana artıyor. Sözcü Gazetesi’nden Emre Deveci (1) grafiklerle çok güzel bir analiz yapmış ve her şey bu verilerle birlikte ayan beyan ortada. Ülkemizin borç/borçlanma konusunda geldiği aşamayı Emre Deveci’nin grafikleriyle ele almaya çalışalım

1) Türkiye yüksek enflasyon ve yüksek faiz liglerinde ilk sıralarda yer alıyor. Bilindiği gibi hükümet önce faizleri düşürerek kredilerin artmasına ancak bu arada kur ve enflasyonun artmasına neden oldu. Sonra kur ve enflasyonu dizginlemek için bu kez faizleri arttırarak borç yükünün artmasına neden oldu. Şimdi dikkat ederseniz yüksek faizin kötülüğü yeniden konuşuluyor; tam bir kısırdöngü. Aşağıda Merkez Bankası’nın faizleri yer alıyor.

2) Ancak hükümetin çok gündeme getirmek istemediği esas mesele artan borç yükleri. Son bilgilere göre Hazine’nin 2020 bilançosu 181,8 milyar TL açık vermiş ve faize 121,2 milyar TL ödenmiş. İşte can alıcı nokta bu ! Korkunç bir faiz yükü ile karşı karşıyayız. Üstelik hem devlet, hem bireyler hem de şirketler borcu borçla döndürerek hep beraber bir girdabın içine doğru sürükleniyorlar. Aşağıda Hazine’nin net borçlanma tutarları görülüyor.

3) Hükümet tarafı borcu borçla ödemek istemediğini beyan etse de rakamlar yine tersini söylüyor. Çünkü Hazine 2020’de net açığının çok üzerinde borçlanmaya gitmiş durumda.

Nakit açık: 181,8 milyar TL

Net Borçlanma:240,8 milyar TL
Fark: 59 milyar TL

Bu tabloya göre açık çok yüksek dolayısıyla Hazine, borçlanmada geri ödemenin üzerine çıkıyor. Pandemi süreci, Merkez Bankası’nın eksi rezervleri de hesaba katıldığında daha çok borçlanmanın nedeni anlaşılabiliyor. Anlaşılamayan bütün faturalar halka çıkarken, saraylara, millet bahçeleri ve millet kıraathanelerine para aktarılırken ne zaman gerçek anlamda tasarruf yapmaya başlanacağı.

2020 yılında Hazinenin 42,9 milyar TL dış borç geri ödemesi yaptığı bir süreçte yeni borçlanma tutarı 63 milyar TL iken ödenen iç borç tutarı 200 milyar TL. Bir yılda 420,6 milyar TL yeni borçlanma yapıldığı düşünüldüğünde rakamlar insanı ürkütüyor.

4) Hal böyle iken Hazine’nin borç stoku ne alemde ? 2017 sonunda 876,5 milyar TL olan merkez yönetim borç stoku, 2020 sonunda 1 trilyon 872 milyar TL’ye yükseldi. Üç yıldaki artış oranı yüzde 113, artış miktarı 996 milyar TL oldu. Sadece son bir yılda Hazine’nin borç stoku 550 milyar TL arttı. Aşağıda Hazine’nin sürekli artan faiz ödemeleri görünüyor.

5) İçeride ve dışarıda borçlanma faiz oranları dünyadaki birçok ülkeye göre çok yüksek. Gelişmiş ülke hazineleri, 2020 yılında sıfıra yakın faiz oranlarıyla borçlanırken, Türkiye’de Hazine’nin borçlanma oranları çok yüksek. Bunun nedeni, enflasyonun ve ülke risk priminin yüksek olması. Örnek: 5 Ocak’ta Hazine TL cinsi iç borçlanmaya giderken 10 yıllık tahvilde faiz yüzde 13,19 oldu. Hazine kasım sonunda 2,25 milyar dolarlık dış borçlanmaya giderken, 10 yıllık vadeli tahvil için faiz yüzde 5,95 oldu. Aynı vadedeki ABD Hazine tahvili faizine, 5 puanın üzerinde ekleme yapıldı. Nitekim, yüksek faizle ve yüksek miktarda borçlanma, vadelerin kısalması ve kur artışları sonucunda Hazine’nin faiz harcamaları da katlandı. 2019’da 97,8 milyar TL olan Hazine’nin faiz giderleri, 2020’de yıllık yüzde 24’lük artışla 121,2 milyar TL’ye yükseldi. Aşağıda dış borç stoku, bir aşağıda borç stokunun milli gelire oranı görülüyor.

Son 20 yılda dış borcun geldiği aşama ürkütücü boyutlarda. 2000’li yılların başında 130 milyar dolar civarında olan borç şimdi 435 milyar dolar düzeyine kadar ulaştı ve brüt dış borç stoku (tüm özelleştirmeler, satışlara rağmen) dört katı artarak milli gelirin de % 60’ına ulaştı.

Şimdi sıkı duralım ! Türkiye’de reel sektör, hanehalkı ve genel yönetim borçlarının toplamının milli gelire oranı ise milli gelirin % 137’sine yükseldi. Bütün bu kesimlerin toplam borcu şu anda 6 trilyon 498 milyar TL’yi gördü. Peki bu kartopu gibi yuvarlandıkça büyüyen borç ne zamana ve nereye kadar gidecek ? Sorunun şimdilik cevabı yok ancak böyle giderse ülkenin, vatandaşın çok ağır ekonomik ve sosyal bedeller ödeyeceği açık.

Not: Kısır döngü içindeki siyasi tartışmalarla bugünleri ve yarınları heba edilen memleketimizde Hazine’nin 2021 Ocak’ta 26,1 milyar TL açık verdiği duyuruldu (2020 Ocak’ta fazla verilmişti. Malum 2019 ve 2020’de Merkez Bankası kâr transferlerini Hazine’ye teamüllere aykırı bir şekilde aktarmıştı).

(1)   Emre Deveci, Hazine’nin 2020 bilançosu: 181,8 milyar TL açık verildi, faize 121,2 milyar TL ödendi, Sözcü Gazetesi, 16.01.2021.
https://www.sozcu.com.tr/2021/ekonomi/hazinenin-2020-bilancosu-1818-milyar-tl-acik-verildi-faize-1212-milyar-tl-odendi-6204204/

Prof. Dr. Hüseyin M. YÜCEOL


 


Bizi desteklemek için; 

>Şahit olduğunuz haberleri habercizgi@gmail.com ‘a veya aşağıdaki sosyal medya hesaplarımız iletebilir, 

>Sosyal medyada takip edebilir, paylaşabilir, beğeni ve yorum yapabilirsiniz.

• Instagram: haber_cizgi https://instagram.com/haber_cizgi 

• Facebook: habercizgi https://www.facebook.com/habercizgi/ 

• Twitter: haber_cizgi https://twitter.com/haber_cizgi
Tüm ilginiz ve destekleriniz teşekkürler…


adana ahmetverde alisamiyen ankara Azerbaycan Beşiktaş cimbom corona coronavirüs deprem dünyadanhaberler ekonomi fenerbahçe Galatasaray Gaziantep gs gündem haber habercizgi instagram izmir korona koronavirüs magazin makale mersin mersinhaber moda ortadoğu ortadoğuhaberleri saglık salgın sağlık siyaset sondakika sondakikahaber spor suriye tv türkiye ultraslan virüs yks ÇİN İstanbul

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.