YENİ VE KÖKLÜ BİR ÜNİVERSİTE REFORMUNU TARTIŞMALIYIZ

0
44

Geçtiğimiz haftalarda Millî Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumlarında yüz yüze eğitime başlandı. Bu hafta ise, Yükseköğretim Kurumları Sınavını kazanan öğrencilerin, kazandıkları üniversitelere kayıt yaptırma süreci aşamasına geçildi. Bu nedenle, 100 Yılın felaketi Kovid-19 salgınıyla mücadele kapsamında alınmış olan sosyal izolasyon, mesafe ve öteki kapanma önlemlerinin tam aksine olarak ülke genelinde çok yaygın bir şehirlerarası trafik yaşandı. Yaşanan bu şehirlerarası gidiş-gelişlerin bir süre daha devam etmesi bekleniyor. Tabiidir ki, çeşitli uzmanlar arasında okulların birdenbire, alt yapısız ve hazırlıksız olarak açılmasının pandemiyi olumsuz yönde etkileyeceği ve salgın hastalığın artış hızını tetikleyeceği öngörüsü çeşitli yönleriyle tartışılıyor. Tartışılıyor tartışılmasına ancak, uzmanlarca dile getirilen bu sakıncalar, yetkililer tarafından bir türlü dikkate alınmıyor. Uzmanlarca yapılan açıklamalar, her nedense orta yerde yaşanan bu toplumsal gerçekliği hiçbir şekilde değiştiremiyor. Olaylar kendi akışı içerisindeki seyrine olduğu yerden devam ediyor.

Yetkililer tarafından daha önce açıklandığı şekilde, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından alınan kararlar gereğince üniversiteler kendi hazırladıkları akademik takvimlerine göre yüz yüze eğitim için kapılarını birbiri ardına açacaklar. Sayıları bugün itibariyle 205’i bulan devlet ve vakıf üniversitelerimizin çok büyük bir çoğunluğu Eylül Ayı sonuna kadar yüz yüze yapılan örgün eğitime başlamış olacaklar. Bu nedenle üniversite öğrencileri, öğrenimlerini aksatmadan sürdürebilmek amacıyla son hazırlıklarını tamamlamaya çalışıyorlar. Bu hazırlıkların başında ise barınma sorunu geliyor.

Öğrenciler ve velileri bir yurt bulabilmek için büyük bir çaba harcıyorlar. Yurt bulamayanlar, kendi bütçelerine uygun kiralık bir ev bulabilmenin telaşına kapılmış durumdalar. Ne yazık ki, talep artışına bağlı olarak ev kiraları da katlanarak artıyor. Okul hazırlıkları için yapılan harcamalar, aile bütçeleri üzerinde ağır bir yük oluşturuyor. Bizim ülkemizde eğitim, dar gelirli yurttaşlarımız için her zaman pahalı olmuştur. Çünkü aileler, kendi sınırlı bütçelerinden bu iş için bir pay ayırmak zorunda kalmaktadırlar.  Ancak eğitim harcamaları, tarihin hiçbir dönemde bu kadar can yakıcı ve pahalı olmamış ve ağır hale gelmemiştir. Bu pahalılık nedeniyle, son zamanlarda pek çok öğrenci okul masraflarını karşılayamadığı ve özellikle de özel okullarda okul taksitlerini ödeyemediği için öğrenimini yarıda kesmek ve okulunu bırakmak zorunda kalmıştır. Ülkemizde bu duruma düşen öğrencilere yardım ve destek olacak kurumsal ve sistemli bir düzenleme de maalesef bulunmamaktadır. Bu sistemde herkes kendi başının çaresine bakmak zorunda kalmaktadır.

Oysa, o çok eleştirilen, küçümsenen ve dudak bükülen 1961 Anayasasında eğitim faaliyetlerini düzenleyen “ilköğretim zorunludur ve eğitim, her düzeyde parasızdır” şeklinde bir madde vardı. Bu madde gereğince devlet, her düzeyde eğitim-öğretim faaliyetini finanse ediyor, öğrencileri ve velilerini destekliyordu. Şimdiki gibi öğrenim harçları yoktu. Her üniversitenin kendine bağlı kendi öğrenci yurdu vardı. Her öğrenciye yeterli yurt imkanları sağlanıyordu. Ders kitapları, üniversite matbaalarında basılıyordu ve çok ucuzdu.

Öğrenim kredileri, günümüze oranla yeterli miktarda veriliyordu. 1982 Anayasası hazırlanırken, sanki bu madde sakıncalıymış gibi ortadan kaldırıldı. Sosyal devlet ilkesinden uzaklaşıldı. Halkın önemli bir hakkı elinden alındı. Bunun yerine “İlköğretim zorunludur ve devlet okullarında parasızdır.” maddesi konuldu. Böylelikle devletin, ilköğretim dışındaki öğretim basamaklarını ve özellikle de yükseköğretimi finanse etme zorunluluğu uygulamasından vazgeçildi ve eğitimde özelleştirmenin önü açılmış oldu. Bunun sonucunda, eğitimde zaten hiçbir zaman tam olarak işletilemeyen fırsat eşitliği ilkesi bütünüyle işlev yerine getiremez hale getirildi. İşte o günlerden bu günlere nitelikli eğitimden ödünler verile verile eğitim faaliyetleri sıradanlaştırıldı, basite indirgendi ve içinden çıkılmaz bir sorunlar yumağı haline dönüştürüldü. Bugün geldiğimiz noktada, Cumhurbaşkanından sokaktaki sade yurttaşına kadar toplumun her kesiminde, eğitimde ciddi bir reform yapılması konusunda çok geniş bir fikir birliği ve konsensus oluştu. Çünkü bu eğitim sistemi artık iyi işlememektedir. Eğitimin niteliği sürekli olarak geriye gitmektedir. Toplumumuzun ve ülkemizin ihtiyaçlarına ve beklentilerine cevap verememektedir. Kısacası bu sistem, veliyi de öğrenciyi de öğretmeni de velhasılı toplumumuzda eğitimle ilgili olan hiçbir kimseyi de hiçbir şekilde mutlu edememektedir. Eğitimde reform yapılması ihtiyacı tartışmasızdır ama yapılacak olan reformun yönü konusunda yapılan tartışmalar üzerinde büyük fırtınalar kopartılmaktadır.

Eğitim ülkemizin gerçekten ihtiyaç duyduğu, bilimsel, demokratik ve laik, çağdaş ve işlevsel bir hale mi getirilecektir? Yoksa, çağ dışı, ezberci, bilimsellikten uzak, skolastik ve işlevselliğini yitirmiş olan bu eğitim sistemi daha da gerilere mi görülecektir? Toplumumuzun çok büyük bir kesimi eğitimin gerçekten çağdaşlaştırılması beklentisi ve özlemi içerisindedir. Bu beklentiye toplumumuzun muhafazakâr ve mütedeyyin ailelerinin çok büyük bir bölümü de dahildir.

Kanımca, eğitim sisteminde genel olarak yapılması düşünülen reform çerçevesi içerisinde ayrıca bir de yeni ve köklü bir üniversite reformu yapılmasının da tartışmaya açılması gerekmektedir. Bizim eğitim tarihimizde, çağdaş batılı anlamda, bilimsel araştırma ve geliştirmeyi temel alan, derslerin serbest ve bağımsız bir tartışma ortamında işlendiği ilk üniversite 1930 yılında yapılan eğitim devrimi ile Darülfünun’un İstanbul Üniversitesine dönüştürülmesiyle kurulmuştur. Mustafa Kemal Atatürk bu devrim sırasında, Almanya’da Hitler Nazizm’inin uygulamalarından rahatsız olan bilim insanlarının Türkiye’ye gelmelerini sağlamıştır. Bu bilim insanları İstanbul Üniversitesinde devrinin en ileri, ciddi, nitelikli ve disiplinli eğitimini vermeye başlamışlardır. Bu bilim insanlarının bir kısmı daha sonra Türk vatandaşlığına geçerek Türk isimleri almışlardır. İstanbul Üniversitesi deneyiminin başarılı olmasından esinlenilerek ve örnek alınarak kurulan Ankara Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Erzurum Atatürk Üniversitesi gibi üniversiteler, bu gerçekten bilimsel, ciddi, nitelikli, disiplinli ve çağdaş eğitim anlayışının bir devamı olarak kurulmuşlardır. Ve aynı eğitim anlayışını, kültür ve geleneklerini devam ettirmişlerdir.

Türkiye bugün bilimsellikte gelmiş olduğu düzeyi bu üniversitelerine borçludur. Daha sonra 1982 yılında YÖK’ün kurulmasıyla birlikte Anadolu’da bazı üniversiteler kurulmuş, yeterli öğretim üyesi olmadan, alt yapısız ve hazırlıksız bir şekilde üniversitelerin sayılarının arttırılmasıyla birlikte üniversite eğitiminin niteliğinde bozulmalar görülmeye başlamıştır. 1992 yılında yine aynı şekilde Üniversiteler Anadolu’nun çeşitli illerine yaygınlaştırılmıştır. Bugün geldiğimiz noktada her ilde ve çeşitli ilçelerde kurulan üniversitelerle birlikte üniversite sayısı 205’i bulmuştur. Üniversitelerin bu şekilde hesapsız kitapsız, plansız programsız ve alt yapısız olarak tamamen ekonomik ve siyasi beklentilerle sadece nicelik olarak yaygınlaştırılması beraberinde çok ciddi eğitsel, bilimsel, kültürel, ekonomik ve toplumsal sorunları da getirmektedir.

Deyim yerindeyse, ortaya bir üniversiteler ve üniversite mezunları enflasyonu çıkmıştır. Üniversiteler adeta, her önüne gelene işlevsiz diplomalar dağıtan, biçimsel kuruluşlar gibi işlev görmektedir. Üniversite okumak uzun yıllar alan yorucu ve pahalı bir iştir. Üniversitelerimiz kurulurken işgücü planlaması yapılmaması nedeniyle katlandığı bin bir zahmet sonucunda elinde işlevsiz bir diplomayla mezun olan gençlerden oluşan çok büyük bir diplomalı işsizler ordusu meydana gelmiştir. Haliyle mutsuz olan bu gençler, ülkelerine küsmüşlerdir. Kurtuluş çaresini kapağı bir şekilde yurt dışına atmakta aramaktadırlar. Ortaya çıkan bu sonuç bile başlı başına çok ciddi ve önemli bir sorundur. Üniversiteler zaten kısıtlı olan akademik ve idari özerkliklerini kaybetmişler, tamamen siyasal iktidara bağımlı hale gelmişlerdir.

Üniversite Rektörlerinin doğrudan doğruya Cumhurbaşkanı tarafından atanması ve siyasal kadrolaşma nedeniyle, üniversite öğretim üyeliği, Osmanlı dönemindeki beşik ulemalığına benzer şekilde Rektörün çocuklarına, eşine-dostuna, güç sahibi siyasilerin hısım-akrabalarına ulufe dağıtılır gibi dağıtılan bir paye haline getirilmiştir. Bilimsellikten tamamen uzaklaşılmış, üniversite kampüsleri topluca zikir çekilen, bazı tarikat ve cemaatlerin ayinler düzenledikleri yerlere dönüştürülmüştür.

Her gün bir yenisine tanık olduğumuz bu ve benzeri bozulmalar ve sorunlar nedeniyle üniversiteler, üniversite öğretim üyeleri, üniversite diplomaları ve üniversite mezunları tarihinde bir eşine rastlanmadık bir biçimde ciddiyetlerini ve saygınlıklarını kaybetmişlerdir. Büyük ölçüde bilimsellikten uzaklaşmış olan ve nitelikli bir eğitim de veremeyen bu üniversiteler düzeni, tükettiği maddi kaynaklar nedeniyle Türkiye’nin sırtında ağır bir yük olmaya başlamıştır. Bu durum karşısında artık üniversitelere tam anlamıyla akademik, bilimsel, idari ve mali özerklik sağlayan yeni ve köklü bir üniversite reformu yapılması kaçınılmaz hale gelmiştir.       

Öğr. Gör. Celal TEZEL 

Önceki İçerikBu hafta 9 film vizyona girecek
Sonraki İçerikKPSS sonuçları açıklandı
Öğr. Gör. Celal TEZEL, 20.05.1954 tarihinde Tarsus’ta  dünyaya geldi. Sırasıyla; Tarsus Kerim Çeliktaş İlkokulu, Tarsus Erkek Sanat Enstitüsü Ortaokulu, Tarsus Cengiz Topel Lisesi ve üniversite sınavını kazanarak girdiği Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın ve Yayın Yüksekokullarından mezun oldu. Kamu hizmetine 1979 yılında o zamanki adıyla Köyişleri ve Kooperatifler Bakanlığı Kooperatifler Genel Müdürlüğü Eğitim Dairesi Başkanlığında Eğitim Uzmanı olarak başladı. Daha sonra askerlik hizmeti nedeniyle gittiği Polatlı Topçu ve Füze Okulundan Topçu Asteğmen olarak mezun oldu. Kıta hizmeti nedeniyle gönderildiği Erzurum’da 1983-1984 yıllarında Erzurum Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hemşirelik Yüksekokulunda Atatürk İlkeleri İnkılâp Tarihi derslerini vermek ve aynı şekilde Erzurum Lisesi ve Erzurum Kız Meslek Liselerinde ise Milli Güvenlik derslerini okutmak üzere görevlendirildi. Askerlik görevinin sona ermesinin ardından o zamanki adıyla Maliye ve Gümrük Bakanlığının açtığı sınavları kazanarak bu bakanlığa katıldı. Çeşitli Defterdarlıklarda Özel Yetkili Yoklama Memurluğu ve vergi dairelerinin Çok çeşitli servislerinde servis şefliği görevlerinde bulundu. 1994 yılında Mersin Üniversitesinin açmış olduğu sınavları kazanarak bu üniversitede Öğretim Görevlisi oldu. Aynı yıl açılan Erdemli Meslek Yüksekokulunun kuruluşunda görev aldı. Burada İktisadi ve İdari Programlar Bölüm Başkanlığı yaptı. Yine aynı yıl açılan Silifke Meslek Yüksekokulunun kurucu ekibi arasında yer aldı bu yüksekokulda uzun yıllar uzmanlık alanına giren alanlardaki çeşitli dersleri okuttu. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Bölümünde Yüksek Lisansını tamamladı. Burada yazmış olduğu “Türkiye’de Yönetsel Denetimin Yapısı ve İşleyişi – Denetim Yönetimi” adlı tezini “Bilim Jürisi” önünde savunarak “Kamu Yönetimi ve Yönetim Bilimleri Bilim Uzmanı” unvanını almaya hak kazandı. Daha sonra, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Programına kayıt yaptırdı. Bu eğitimi nedeniyle Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Bölümünde doktora düzeyinde çeşitli çalışmalar yaptı. Bazı sağlık sorunları nedeniyle bu eğitimini yarıda bırakmak zorunda kaldı. 2000 yılında Tarsus’ta kurulan Tarsus Teknik Eğitim Fakültesinde görevlendirildi. Bu Fakültenin kurucu ekibi içerisinde Fakülte Sekreter Vekilliği, Eğitim Bilimleri Bölüm Başkanlığı ve Eğitim Bilimleri Ana Bilim Başkanlığı gibi idari görevlerde bulundu. Yine bu yıllarda Mersin Üniversitesi Tarsus Teknik Eğitim Fakültesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ve Silifke Uygulamalı Teknoloji ve İşletmecilik Yüksekokullarında uzmanlık alanına giren konularda Lisans düzeyindeki çeşitli dersleri okuttu. Tarsus’ta yükseköğretimin gelişmesine katkı sunmak amacıyla “Tarsus Teknik Eğitim Fakültesini Geliştirme ve Güçlendirme Derneği”ni kurdu ve daha sonra çıkartılan bir yasayla okul dernekleri kapatılıncaya kadar bu derneğin başkanlığını yaptı. Bu çerçevede Tarsus’taki Yükseköğretim kurumlarına fiziki, sosyal, kültürel ve akademik destekler sağladı. Yine bu yıllarda Tarsus Kaymakamlığı öncülüğünde kurulan ve Tarsus’a üniversite kurmak için faaliyet gösteren komisyonda üye olarak görevlendirildi. Bu komisyonda aktif olarak çalıştı ve çok çeşitli katkılar sundu. Tarsus Teknik Eğitim Fakültesi’nin kapanması nedeniyle Tarsus Meslek Yüksekokulu Büro Hizmetleri ve Sekreterlik Bölümünde görevlendirildi. Akademik çalışmalarını burada ve Çağ Üniversitesi Meslek Yüksekokulunda sürdürmekte iken 2018-2019 Eğitim-Öğretim yılı sonunda yaş haddinden emekli oldu. Öğr. Gör. Celal TEZEL, sosyal sorumluluk çalışmaları kapsamında TEMA Vakfı, İltişimliler Vakfı (İLEF) ve Mülkiyeliler Birliğinin aktif üyesi olarak akademik ve bilimsel faaliyetlerini halen sürdürmektedir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here